De Democratie Machine – Een Verslag

Raaijmakers - 132 Netwerk | Tijdschrift Terras Het was ver in de toekomst, maar ook weer niet zo heel ver in de toekomst, toen de Democratie Machine in gebruik werd genomen. De toekomst was een beetje wat je er bij voorstelt: de deeltjesversneller was uitgevonden (maar veroorzaakte veel ongelukken), de gebouwen waren erg hoog; hoe dichter bij de grond je woonde, hoe meer je betaalde, en iedereen had een microchip in zijn hoofd. Sommige dingen waren nog steeds hetzelfde. Er was gesteggel over de efficiëntie van de infrastructuur, de staat van het onderwijs, en de criminaliteit nam toe. De twee presidentskandidaten waren elkaars tegenpolen en de politieke partijen namen elke avond op televisie hun woorden terug.

Toen er in een bepaald gedeelte van het land tijdens een conflict over het bouwen van een brug of een tunnel, beschuldigingen van belangenverstrengeling werden geuit, werd de eerste proef genomen met wat we nu kennen als de Democratie Machine. De Machine werd aangesloten op de microchips van de lokale bevolking, en die nacht werd in stilte de vraag –brug of tunnel – aan de hersenen gesteld, en metingen gedaan op de gebieden logica, ervaring en empathie, terwijl zelfbelang werd uitgeschakeld. De uitslag was duidelijk, en toen het volk de volgende dag wakker werd en de brug door machines werd aangelegd wist iedereen: dit was de keuze van het volk.

De daaropvolgende weken werd het systeem steeds vaker en uitgebreider toegepast. De infrastructuur verbeterde en langslepende kwesties zoals het wel of niet opsporen van criminelen via de hersenchip werd in één nacht met overgrote meerderheid toegestaan, wat een enorme opluchting was.

In een volgend nachtelijk referendum werd de president afgezet, waar hij zelf ook voor was.

Angsten die er waren geweest, voor onbewuste excessen en onderbuikgevoelens, bleken ongegrond. Als eigenbelang, angst en zelfbeeld werden uitgeschakeld, bleken de mensen bijvoorbeeld in staat een heel genuanceerde rechtspraak toe te passen. ’s Nachts werden criminelen aan het slapende volkstribunaal voorgeleid,  en de chip werd gebruikt om de straf uit te voeren: veroordeelden konden pijnstoten krijgen, tijdelijk buiten bewustzijn gebracht worden, of, zelden, veroordeeld worden tot uitschakeling.

Eindelijk werd het land door het volk geregeerd. De Machine werd geperfectioneerd tot het model dat ik hier voor me heb; het is in zijn geheel niet groter dan een klein bureau. Het liep volledig synchroon aan de belevingen van de mensen. Als een groot aantal mensen bewust of onbewust tegen hetzelfde probleem opliep, dan formuleerde de Machine een vraag die hij naar de hersenchips uitzond. Het antwoord werd vervolgens automatisch uitgevoerd. Nieuwe wetten werden ingevoerd, alle scherpe hoekjes kregen gladde randen, wiskundige kwesties werden opgelost.

Hoe kon het dan zo mis gegaan zijn? Misschien kwam het door het contrast met de omgeving, die steeds gestroomlijnder en perfecter werd, dat de kwestie steeds meer begon te spelen. De Machine deed in ieder geval gewoon zijn werk, en registreerde de pieken in afschuw die de mensen van het land ervoeren als ze aan zichzelf dachten.  Het gebeurde als ze alleen waren, als ze zichzelf hoorden praten, als ze een kamer vol nieuwe mensen binnenkwamen. Maar de hoogste piek was ‘s ochtends, wanneer iedereen voor de spiegel stond. De onuitgesproken vraag werd door de Machine opgepikt en in de nacht aan het volk voorgelegd.

Waarom bestaan we?

De uitslag, een puur, onpartijdig, analytisch antwoord, geheel van eigenbelang ontdaan, werd naar de Machine teruggekoppeld. Zo sprak het volk zijn eigen vonnis uit. Niemand stond meer op.

Lees in het Engels: The democracy Machine – a report

Bette Adriaanse (Amsterdam - 1984) is schrijfster en beeldend kunstenaar. Ze studeerde aan de afdeling Beeld en Taal van de Gerrit Rietveld Academie, en volgde een Master in Creative Writing aan de universiteit van Oxford.

Bette schrijft verhalen en fabels, en maakt kamergrote tekeningen en installaties. Haar werk cirkelt rond thema's als naïviteit en wreedheid, groei en verval, leegte en verlangen. De verhalen en beelden hebben wat weg van nachtmerries: gebeurtenissen nemen onverwachte en desastreuze wendingen, de lineaire tijd is verstoord, werkelijkheden lopen in elkaar over, en onderwerpen worden uitvergroot, ontdaan van context en achtergrond.

Haar werk heeft een intrinsieke en directe betekenis in de wereld waar het zich in afspeelt, maar ook - net als dromen - een symbolische lading, die de kijker/lezer naar de werkelijkheid terug verwijst.

Ze schrijft in het Engels en in het Nederlands.

www.betteadriaanse.nl

Lees meer over dit project: De kunst van het machine lezen: auteurs en kunstenaars reageren op een essay uit 1978