thema:

In mijn hoofd

Vertaling: ,

*Begin en einde van onderstaande tekst werden vertaald door Ilse Barendregt, het ingesprongen middenstuk door Kim Andringa

 

Je kunt niet weten wat er in mijn hoofd zit wat ik mijn hoofd in heb laten gaan je kunt niet weten wat mijn hoofd is ingegaan met mijn toestemming of op eigen gezag je kunt niet weten je kunt niet weten hoe ik denk zolang je niet in je hoofd hebt wat ik heb in het mijne je kunt niets weten je kunt niet denken zoals ik je kunt niet denken zoals ik zolang

 

je niet bent geboren uit een vrouw die is geboren uit geen enkele vrouw

 

je niet bent geboren uit een man die geen vader meer had

 

je niet bent grootgebracht door een nep-lesbische moeder met een onbekende moeder

 

je niet bent grootgebracht door een echt lesbische nepmoeder met een onbekende vader

 

je niet bent grootgebracht door een Griekse heks die Engels sprak

 

je niet bent grootgebracht door een alcoholische douanebeambte

 

je niet bent grootgebracht door de alcoholische vrouw van een

alcoholische douanebeambte

 

je niet langdurig op je knieën de wollen tapijten hebt geborsteld

 

je geen zus hebt gehad die je achtervolgde met een

groot slagersmes in haar hand

 

je geen beste vriendin hebt gehad van wie de moeder zo bang was voor het communisme dat ze hoopte op de terugkeer van het nazisme

 

je denkt dat je geen kerst hebt gekend voor je zevende

 

je geen anorexia hebt gehad

 

je niet bang bent geweest voor boulimia

 

je niet bent grootgebracht door een drugsverslaafde

 

je niet doodsbang was toen je het bloedende hart zag in Jezus’ hand van wie is dat hart aan wie is het ontrukt en wie heeft dat gedaan en waarom schilderen ze zulke walgelijke dingen en waarom lijkt Jezus zo kalm met dat bloedende hart in zijn hand en om welke hand gaat het eigenlijk in welke hand ligt het bloedende hart ik herinner het me niet ik herinner me de handen van Jezus niet alleen het bloedrode hart

 

je je tijd niet vult met het zoeken naar de waarheid de ware niet de valse niet de waarheid die iedereen vertelt gelooft verzint de ware waarheid is wat bestaat en wat de mensen weigeren te zien omdat ze anders niet zouden kunnen leven ze zouden in waanzin vervallen allen allen allen

 

je niet hebt gehouden van een alcoholische acteur

 

je niet hebt gehouden van een alcoholische tatoeëerder

 

je niet hebt gehouden van drugsverslaafde mannen

 

je niet serieus hebt overwogen om het klooster in te gaan

 

je er niet van hebt gedroomd om een diva te zijn

 

je er niet van hebt gedroomd om croupier te zijn

 

je er niet van hebt gedroomd om dirigent te zijn

 

je African Queen niet hebt gezien

 

je er niet van hebt gedroomd om missionaris te zijn aan het eind van de wereld het woord te verkondigen maar welk woord je wil gaan voorlezen gedichten lezen in de jungle wat is dat nu weer voor idee van een missie denk je dat dat jouw missie is in het leven gedichten lezen in de savanne en in welke taal ga je die gedichten voorlezen want de inheemse bevolking moet kunnen begrijpen wat je zegt en welke gedichten ga je voorlezen en heb je gedacht aan de gevoeligheid aan hun gevoeligheid want die zal wel anders zijn dan die van jou sommigen zeggen dat de poëzie een universele taal is dat de gevoeligheid van de poëzie universeel is maar dat is niet zo en trouwens je zin rammelt je drukt je slecht uit mijn kind je weet je niet meer uit te drukken je bent je gevoel voor communicatie kwijt dus missionaris dat valt nog te bezien hè

 

[…]

 

je er niet van hebt gedroomd vloeiend Soemerisch te kunnen lezen zonder het eerst te hoeven leren

 

je er niet van overtuigd bent dat het mogelijk is om vloeiend Soemerisch te lezen zonder het te leren omdat elke taal deel uitmaakt van elk mens omdat elke taal uitspreekbaar is anders zouden we op school geen vreemde talen leren maar toch heeft God de talen uitgevonden vanwege de toren van Babel en bovendien zul je dus opmerken dat we sinds er wolkenkrabbers zijn vreemde talen leren op school maar toch zijn er mensen die voordat er wolkenkrabbers werden gebouwd en vreemde talen geleerd op school erin slaagden vreemde talen te ontcijferen te spreken erin te communiceren

 

je geen hekserij hebt beoefend

 

je Portret van een dame niet hebt gelezen

 

je ’s nachts niet levenloos op de tegelvloer bent blijven liggen nadat je vader was langsgeweest je adem die pakt hij af je levensadem het leven pakt hij af jouw leven dat is van hem

 

je niet bent gewassen in een wasketel

 

je niet door je vader bent gewurgd tot je het leven tussen je dijen voelde wegstromen in het echt is het de ziel die ontsnapte en op de grond is gegleden en verdampt dus nou heb je geen ziel meer dat staat te lezen in je ogen in je blik de mensen weten niet dat het dat is wat ontbreekt in jou in je ogen de mensen denken dat jij iets hebt wat anderen niet hebben terwijl je juist iets niet hebt

 

je niet hebt gehuild toen je vader je hoofd tegen de muur sloeg tot je niets meer kon horen

 

je geen geel haar hebt gedragen

 

je er niet van hebt gedroomd je vader te vermoorden

 

[…]

 

je niet hebt gedacht dat je Gilda was

 

je niet in tranen bent uitgebarsten voor de Judith II van Klimt onder de verontruste blik van de museumsuppoost dat schijnen ze eng te vinden mensen die voor de kunstwerken de kluts kwijtraken

 

je er niet van hebt gedroomd met Xerxes te redekavelen

 

[…]

 

je niet alle Odyssees hebt gelezen

 

je niet hebt gedacht dat je Circe was alle mannen zijn varkens

 

je denkt dat je Penelope bent

 

je niet wilt toegeven dat we alleen maar op aarde zijn voor het voortbestaan van de soort dat vind je een gruwelijk idee je zegt gruwelijk dat is nogal een groot woord om te zeggen dat je dat denkt maar wat denk je eigenlijk dat je bestaat omdat je denkt?

 

je geen vriendje hebt gehad dat verkering met je had omdat je op je moeder leek

 

je niet bij een psychoanalyticus hebt gelopen die JFK heette dat is een probleem als je af en toe denkt dat je Marilyn bent

 

je niet breekt als je beelden van gedeporteerden ziet

 

je niet met mannen samen in een gemeenschap hebt geleefd

 

je niet hebt gedacht dat je abnormaal was toen je voor de eerste keer verliefd werd op een jongen

 

je geen man van wie je had gehouden stervend in een ziekenhuiskamer hebt zien liggen

 

je niet bent opgevoed door een tessituurkloon van Oum Kalsoum de vrouw die op de platenhoezen staat is niet de echte de echte dat ben ik de vrouw die op de platenhoezen staat dat is om niet herkend te worden

 

je niet hebt gedacht dat je Scarlett O’Hara was ik ga ook een crinolinejurk voor mezelf maken van smaragdgroen gordijnfluweel

 

je je niet vereenzelvigd hebt met Tess

 

je niet op de muziek van Grease hebt gedanst

 

[…]

 

je geen slangenwijn hebt gedronken

 

je niet verliefd bent geweest op een vogelspinnentemmer hou ze alsjeblieft opgesloten in hun vivarium schatje

 

je er niet van hebt gedroomd Catherina de Grote te zijn

 

je er niet van hebt gedroomd Elisabeth I te zijn

 

je niet van parfums van afwasmiddel hebt geproefd om te weten hoe dat smaakt om de samenstelling van de producten te achterhalen om te ontleden en weer samen te stellen

 

je er niet van hebt gedroomd Nicolas Flamel te zijn pis drinken dat lijkt me toch wel behoorlijk smerig

 

[…]

 

je niet met je gezicht in reuzenmanden vol versgeplukte blaadjes van damascusrozen bent gedoken

 

je Salò of de 120 dagen van Sodom niet hebt gezien

 

je niet je toevlucht in een kerk hebt gezocht

 

je niet verrukt in een moskee hebt gestaan

 

je niet in een synagoge hebt gebeden

 

je er niet van hebt gedroomd om met Henry Miller samen te leven in de Verenigde Staten toen hij oud was want toen hij jong was was ik nog niet geboren

 

je het Dagboek van Anaïs Nin niet hebt gelezen

 

je niet in de huid van een inboorlinge uit het Amazonewoud bent gekropen

 

je niet hebt gedacht dat je de reïncarnatie van Nefertiti was

 

je niet hebt horen zeggen, vlak nadat je je kind op de wereld had gezet, dat je niet het recht had over zijn leven en dood te beschikken

 

je geen vader hebt gehad die over jouw leven en dood kon beschikken

 

je geen moeder hebt gehad die zich over je lichaam beklaagde wat jammer je zou anders zo knap zijn

 

je geen inkt onder je huid hebt gespoten

 

je de huid op je rug niet hebt voelen scheuren onder de druk van je groeiende metalen vleugels

 

je gelooft dat draken nooit echt bestaan hebben

 

je gelooft dat de farao’s geen duistere krachten bezaten

 

je niet luistert naar het zangerige van dialecten

 

je niet luistert naar melopeeën

 

je nergens naar luistert

 

je niet luistert naar alle leugens die andere vrouwen opdissen en je afvraagt hoe het bestaat zulke dingen

 

je nooit hebt geprobeerd een parfum te maken van natuurlijke ingrediënten

 

[…]

 

je nooit uren naar foto’s van de Grote Depressie in de Verenigde Staten hebt zitten kijken tot de personen je vertrouwd leken te zijn

 

je De druiven der gramschap niet hebt gelezen

 

je Goede donderdag niet hebt gelezen

 

je Een blik in Cannery Row niet hebt gelezen

 

je Van muizen en mensen niet hebt gelezen

 

je nooit tegen de wind in hebt geblazen zodat hij zou gaan liggen

 

je nooit een weiland met de zeis hebt gemaaid

 

[…]

 

je niet bent gestopt met eten om te merken dat je lichaam sterk naar verse kalk rook

 

je niet Doornroosje hebt gespeeld

 

je niet Sneeuwwitje hebt gespeeld

 

je geen man van wie je hield zijn longen uit zijn lijf hebt zien spugen in de wastafel die wastafel moet ik straks schoonmaken klootzak

 

je Is dit een mens niet hebt gelezen

 

je geen man van wie je hield van een stoel hebt zien vallen je gezicht het is groen het is helemaal groen ben je gestopt met ademen mijn liefste

 

je niet het proefkonijn van een elektro-acupuncturist bent geweest

 

je je ruggengraat niet tegen een boom hebt gedrukt tot je erin wegzonk in de boom je moet wegzinken in de boom met je ruggenwervels je moet in de boom verzinken deel gaan uitmaken van de boom met je ruggenwervels moet je zelf de boom zelf worden

 

je de koeien niet bij het openen van het raam tussen de bloemen hebt zien grazen als je ’s ochtends wakker werd jijzelf doet het raam open idioot niet de koeien

 

je Bread and chocolate niet hebt gezien

 

je de kop van de kip niet af hebt zien hakken en het bloed van de kippenkop op jouw steen de grote platte steen waar jij altijd op gaat zitten net daar net naast de schommel achter het prikkeldraad dat de koeien tegenhoudt ervoor zorgt dat ze niet van de bloemen komen vreten die onder de schommel groeien

 

je geen twee weken hebt doorgebracht met Libanese strijders die je brood hebben leren bakken je hebt geen kracht je hebt niet eens de kracht van een kind je moet het deeg optillen en omkeren in het teiltje maar dat is zwaar en hoe meer het rijst hoe zwaarder het wordt de hele dag werpen ze messen in de bomen praten ze over de oorlog ze

 

je geen uren naar de foto’s van Hiroshima na de bom hebt zitten kijken de mensen rennen ze liggen op de grond ze zijn verbrand hebben geen huid meer de kinderen de zuigelingen de na de ramp geborenen zijn helemaal verwrongen zeg me eens hoe lang gaat dat duren

 

je niet naar Het proces van Neurenberg hebt gekeken

 

je niet naar Shoah hebt gekeken

 

je niet weet dat de vlecht betekende dat men tot de Mantsjoes behoorde / ergens anders is als hij tijdens het lopen of dansen op je billen springt een erotisch teken je hebt nooit een vlecht gehad je hebt nooit je lange rode lokken afgeknipt om ze aan je beminde te schenken die vertrok naar overzee voorbij de bekende wereld om te zeggen alsjeblieft ik geef je mijn vlechten zo kan ik niet uit de toren ontsnappen

 

je nooit sperziebonen hebt geplukt

 

je nooit absint hebt gedronken

 

je nooit The deer hunter hebt gezien

 

je nooit Reis naar het einde van de nacht hebt gelezen

 

je nooit Het verhaal van O hebt gelezen

 

je nooit The Chinese Way of Love hebt gelezen

 

je nooit een detail van de Sixtijnse kapel op de rug van een man hebt gezien

 

je nooit de liefde hebt bedreven met een man die zo vol inkt zat dat hij door je vingers naar buiten sijpelde

 

je nooit aan de oever van een rivier je ogen hebt gesloten om naar het water te luisteren

 

je nooit de liefde hebt bedreven met een houthakker

 

je gelooft dat Roodkapje een sprookje is

 

je geen oudtante hebt die met de Titanic gezonken is hé laten we haar naam aan de jouwe vastplakken zo zal ze door niemand vergeten worden je zult haar met je meedragen denken aan haar die is opgeslokt door het ijzige water altijd zul je dat beeld in je hebben van die vrouw van haar lichaam dat langzaam wegzinkt in het koude water haar ogen wijdopen haar jurk aan haar lichaam geplakt ze draagt een lange jurk van écrukleurige katoenvoile je zult haar om je hals dragen haar gezicht om je hals als een touw om je hals de foto van die vrouw en daarna zul je aan haar denken als je The Piano ziet je zult het gevoel hebben dat je stikt je zult nooit met je hoofd onder water gaan uit angst dat haar ziel de jouwe in bezit zal nemen de plaats van de jouwe zal innemen zelfs in de badkuip zul je niet met je hoofd onder water gaan onder water ga je dood

 

je nooit An Angel At My Table hebt gezien

 

je nooit La Kermesse héroïque hebt gezien

 

je je nooit hebt afgevraagd wat er omging in het hoofd van Bernardo de trouwe stomme bediende van Zorro

 

je je nooit hebt getransformeerd tot de Kleine Jeanne van Frankrijk

je nooit over de trans-Siberische Spoorlijn hebt gereisd

 

je je nooit hebt opgewonden over een geesteszieke een echte

een van wie je niet langer verdraagt dat hij steeds

hetzelfde vraagt als je hem ziet dus je wordt

kwaad je schreeuwt tegen hem op straat en dan kijkt

iedereen je aan alsof je gek bent en

 

je nooit een dief van hardgekookte eieren met een keukenmes hebt achtervolgd in een verlaten hotel met dubbele entree waar twee lesbiennes zichzelf hebben gedood door zich van de hoogste verdieping te werpen via de middenkolom van de wenteltrap maar de twee lesbiennes waren niet jouw echte moeder en nepmoeder

 

je nooit hebt geprobeerd om je te verplaatsen in je gesprekspartners om erachter te komen wat ze denken wat ze voelen hoe ze leven wat ze daarna gaan doen later in de tijd over lange tijd hoe ze zich zullen ontwikkelen achteruit zullen gaan

 

je denkt dat Stands With a Fist een filmpersonage is je die uitdrukking niet begrijpt je haar grappig vindt

 

je La città delle donne niet hebt gezien

 

je er niet van overtuigd bent geweest dat Elizabeth II je echte moeder was want als je twee moeders hebt kun je er toch eigenlijk ook wel drie hebben en waar het dan om gaat is te raden wie de echte is en als de koningin je moeder is kun je trouwen met Charles als je later groot bent want Charles houdt van rozen en tuinen en een man die van rozen en tuinen houdt moet wel een aardige man zijn een man met wie je gerust kunt trouwen

 

je je niet urenlang hebt beziggehouden met de vraag waar de toiletten waren in Versailles ten tijde van Lodewijk XIV en omdat ze je zeiden dat die er niet waren met denken dat de bedienden hun meesters achternaholden met een po in hun hand en waar zij die po’s dan vervolgens leegden hè en hoe het kan dat je jezelf steeds van dat soort praktische vragen stelt terwijl anderen zich die vragen nooit stellen er in hun hele leven zelfs geen honderdste van een seconde over nadenken en hoe het kan dat sommigen zich dergelijke dingen niet afvragen waar denken de mensen dan aan ze denken nergens aan je denkt nergens aan

 

je begrijpt wat de woorden structuralisme en conceptueel betekenen

 

je niet iedere keer verliefd wordt op Kevin Spacey als je hem in een film ziet

 

je niet alle woorden ontleedt

 

je nooit hebt gebeden dat het stopt ik smeek u laat het ophouden ik moet mijn gezond verstand terugvinden ik moet mijn hoofd terugvinden ik ben mijn hoofd kwijtgeraakt wees gerust het komt terug hoe vaak komt het terug en als het niet terugkomt dan ben ik helemaal gek hè antwoordt u mij u antwoordt niet

 

aan het eind van dit boek zit je nog altijd niet in mijn hoofd je weet niet waarom je dit boek leest

Over de auteur:

Nadine Agostini (1960) heeft verschillende poëtische werken op haar naam staan, waaronder Ariane (2015), Dans ma tête (2015) en La Doll (2016). Ze bespreekt poëzie voor het tijdschrift CCP (Cahier Critique de Poésie), en heeft lange tijd een rubriek verzorgd in het poёzietijdschrift Action poétique (1950-2012). Agostini werkt daarnaast mee aan kunstenaarsboeken en optredens, en publiceert van tijd tot tijd persoonlijke verslagen van haar ervaringen op poёziefestivals.

Over de vertalers:

Ilse Barendregt (1987) volgt de master Literair Vertalen aan de Universiteit Utrecht. Ze vertaalt uit het Frans. In 2013 ontving ze een Talentbeurs Literair Vertalen van het Nederlands Letterenfonds, en in 2014 vertaalde ze voor ‘The Chronicles’ tijdens het Crossing Border festival. Momenteel sluit Ilse haar studie af met een onderzoek naar de rol van het ‘onzegbare’ in de literatuuropvatting van Marguerite Duras en werkt ze aan haar eerste grote vertaalproject.

Kim Andringa (1977) studeerde Frans en vergelijkende literatuurwetenschap. Ze is literair vertaler uit en naar het Frans, redactielid van Terras en universitair docent vertalen aan de universiteit van Luik.