thema:

Verslappen met vreemden

Beeld: Richtje Reinsma

Verslappen met vreemden

Verslappen met vreemden

Verslappen met vreemden

 

Sinds ik het plantonvriendelijke werk van Annegret Kellner ken, koester ik een speciale belangstelling voor kunst waarin planten worden mishandeld of bespot. Afgelopen oktober ontdekte ik een dergelijk kunstwerk in Londen, Work No. 732 (2007) van Martin Creed. Ter gelegenheid van de Frieze Art Fair 2014 werd deze video op een sappig gazon vertoond in het herfstige Regent’s Park. Er had zich een uiteenlopend publiek verzameld voor het forse, chique scherm dat pardoes op het gras stond opgesteld, een mengeling van kunstpubliek en toevallige parkbezoekers. Er waren veel kinderen. Regen dreigde, maar de stemming was verwachtingsvol. Op het helwitte, steriele vlak van het scherm zag ik rechts op de voorgrond een plant in een pot staan. Ernaast lag een boeket bloemen. Op de achtergrond doemde in slow motion een onscherpe figuur op, in het zwart gekleed, die een aanloop nam en richting camera begon te rennen, naar het bloeiende arrangement toe. Zijn bedoeling was mij tot vrijwel op het laatst onduidelijk. Toen zag ik dat de man op de bloemen afstevende zoals een voetballer op een bal, om een trap uit te delen. Onder het publiek heerste welwillende verbazing. Creeds geweldsdaad tegen de weerloze levensvormen had het effect van een harde mop. Een enkel kind vroeg zachtjes iets aan zijn ouders, om te verifiëren dat deze overtreding van de normale gedragsregels klaarblijkelijk op dit moment in orde was.

Toen begon de volgende scene, nu in zwart wit. Voor een collectie kamerplanten, in een kluitje bij elkaar gezet als een kunstmatig bosje, stond een blote man met de rug naar ons toe. Hij was in beeld vanaf zijn schouders tot en met zijn knieën. De focus lag op zijn billen, die zich precies in het centrum van het beeld bevonden. Er gebeurde verder niets. De billen op het scherm bleven onbewogen, wij in het park keken roerloos toe. Opeens zoomde de camera met een noodvaart in op de billen en hield pas halt toen ze vlakbij waren. Het effect van deze onverwachte avance was overdonderend: zodra de camera aan zijn zoom begon, begonnen alle kinderen te gillen. Ze gierden het uit. Het was buitengewoon aanstekelijk. Met een feilloos gevoel voor timing herhaalde de camera de verrassing, uitzoomend en inzoomend op de billen. Elke keer nam de hilariteit onder de kinderen toe. Hun kreten en lachen vormden een betoverende soundtrack voor de video. Toen ik de billen en de kinderen verliet was ik licht in mijn hoofd van geluk, aangenaam verslapt. Hoewel ik het werk van Creed de moeite waard vond, was het de opwinding van de kinderen die het kunstwerk onvergetelijk maakte.

Gisteren zag ik het toneelstuk Gavril Princip van theatergroep De Warme Winkel. Een overrompelende voorstelling; zo’n overdadige aaneenschakeling van speelse vondsten dat het bijna niet bij te benen was. Na afloop had ik het stuk liefst meteen nog een keer willen zien. Ook hier bevond ik mij onder een publiek waar nu en dan opgetogen gelach opklonk. Maar zelden begreep ik waarom. Het gelach van mijn medetoeschouwers maakte mij onzeker. Begreep ik iets niet? Was mijn gevoel voor humor ontoereikend? Zagen zij iets dat mij ontging? Ik zat op het schellinkje, dus dat laatste was niet ondenkbaar. Verkrampt zocht ik naar de oorzaak van de ontlading waar ik niet in deelde. Zoals het gelach van de kinderen in Regent’s Park mij had bevrijd en verenigd met het publiek, de kunst, het park en de rest van de wereld, zo had het gelach van de mensen in het theater mij verontrust en buitengesloten.

Laatst was er een nieuwsbericht over een Amsterdamse metrowagon waarin collectief de slappe lach was uitgebroken. Een zeldzame situatie van anarchistische verbroedering, een besmettelijke roes uit het niets. Ik zou zoiets dolgraag meemaken. Bijvoorbeeld in een museum.

 

 

Over de auteur:

Richtje Reinsma (1979) is kunstenaar en woont en werkt in Amsterdam. Ze studeerde aan de Rietveld Academie (BA) en het Sandberg Instituut (MA). Haar artikelen verschenen onder meer in Skrien, Mister Motley en Kunstbeeld. Haar beeldend werk was te zien in o.a. Mediamatic, Amsterdam; Onomatopee, Eindhoven en Museum Jan Cunen, Oss. Richtje is medeoprichter van en deelnemer aan de kunstenaarscollectieven Het Harde Potlood en De Parasiet. www.richtjereinsma.nl