Terras #28 ‘Strijd’ en Minidrama’s 2

Terras #28 ‘Strijd’ is er! Het nieuwe nummer wordt dezer dagen naar de abonnees gestuurd, vergezeld door Minidrama’s 2.

Over Terras #28 ‘Strijd’

Zuivere strijd vóór iets of iemand, ontdaan van alle ego, wordt des te belangrijker als er in … lees meer →

Avondlog

| Wim Noordhoek

Het wrak in duiken

mei 26, 2021

Adrienne Rich

Eerst lees ik het boek met mythen, stop een rolletje in de camera, en check het scherp van het mes, dan rust ik me uit met zwart rubberen pantser belachelijke zwemvliezen serieus en onhandzaam masker. Ik zal dit moeten doen niet als Cousteau met zijn toegewijde team aan boord van de zonovergoten schoener maar hier en alleen.

Er is een ladder. Die ladder is er altijd hangt onschuldig dicht tegen de romp van de schoener. We weten waar hij voor dient, wij die hem hebben gebruikt. Voor de rest is hij een eind maritiem touw gewoon een stuk uitrusting.

Ik ga omlaag. Sport na sport en nog steeds omgeeft de zuurstof me het blauwe licht de zuivere atomen van onze menselijke lucht. Ik ga omlaag. Mijn zwemvliezen zitten me in de weg, als een insect kruip ik de ladder af en er is niemand die me vertelt wanneer de oceaan … lees meer →

Duoduik

mei 19, 2021

Miek Zwamborn

Met ruggen naar de horizon gekeerd, voeten waterdicht en kordaat als koetsen, trekt een zesspan garnalen ons de zee in. Langs de vloedlijn stuift zand op.

Het water stijgt, peilt kuiten. Onze inwitte en inktzwarte benen steken kniediep, worden korter met iedere stap. De steenkoude zee halveert lichamen: boven de waterspiegel nog mens, daaronder uitgewiste amorfe vormen, gehuld onder de geplooide zeerok.

Polsen op temperatuur, ribben nog telbaar, borst impregneert schouders, hals en kin dompelen onder, op drie kantelt romp, komt onderlichaam vlot, worden armen schoepenrad, benen staart.

Traag drijvend boven het zandkleed flipperen we langs groen getufte draden. We kunnen de ongewervelden niet bijhouden, behalve de glinsterende zeedruif.

Het is spitstijd in de baai. Fluweelkrabben snellen tegen de leesrichting in, voorbij de richel verschuift een gekraakte kinkhoorn, herbergt het zachte asymmetrische achterlijf van een heremiet. De scharen knippen een groot tafelmesheft open. Een andere heremiet neemt tegenover plaats aan … lees meer →

O Paulette Goddard

mei 18, 2021

Gustaaf Peek

Duisternis.

DE DIRECTEUR (O.S.) Section Five. Give it the limit.

Licht.

Op het toneel is over de gehele breedte een maïsveld verrezen. De akker beslaat zo’n driekwart van de vloer. Het is oogsttijd, de maïs is geel en zwaar.

Achterin het veld ritselt er iets, de toppen van de volle planten beginnen te sidderen, de maïs lijkt ruimte voor iets te moeten maken. De rimpeling in het veld, die kriskras gaat, beweegt zich uiteindelijk richting het publiek.

Een vrouw komt tevoorschijn uit de maïs, gekleed in een morsige overall, in haar handen houdt ze twee lange moersleutels. Ze kijkt om zich heen, smakt, wrijft zich over haar buik alsof ze honger heeft. Dan draait ze zich naar het veld, naar het chaotische pad van geknakte planten dat ze heeft veroorzaakt. De moersleutels lijkt ze nu als machetes … lees meer →

Mist is een vorm van water

mei 12, 2021

Lisa Thunnissen

Cuarto de hotel, waar de hierop volgende gedichten uit komen, is een buitenbeentje in het oeuvre van de Mexicaanse dichteres Coral Bracho, die volgens critici grote invloed heeft gehad op de Mexicaanse poëzie. Bracho staat bekend om haar stijl, die vaak neobarok wordt genoemd. De Uruguayaanse dichter en criticus Roberto Echavarren noemde Bracho’s gedichten ‘poesía acuática’, waterpoëzie, omdat woorden bij haar plots vloeibaar worden, betekenissen veranderlijk zijn en de lezer ontglippen. Haar poëzie wordt dikwijls beschreven als sensueel en tactiel, de taal in haar gedichten is muzikaal, associatief, beelden volgen elkaar in rap tempo op en zijn niet zelden afkomstig uit de natuur. Maar Cuarto de hotel is anders. Het is Bracho’s negende boek, verschenen in 2007. Ze laat in deze bundel de natuur achter zich en begeeft zich in een uiterst onnatuurlijke omgeving: een kamer in een niet nader omschreven hotel. Vergeleken met het merendeel van haar eerdere (en … lees meer →

Meel

mei 11, 2021

Joy Williams

De chauffeur en ik vertrokken laat. Meestal besluit ik de avond van tevoren tot deze excursies, maar het was al laat in de ochtend toen ik de vriendin die het weekend zou komen, liet weten dat ik moest afzeggen, dat het absoluut noodzakelijk was om af te zeggen. Ik had het in mijn hoofd gehaald dat er zich in haar aanwezigheid een zekere calamiteit zou voordoen en dat ze me op een of andere manier zou moeten helpen, me in allerijl naar een arts brengen of zo. Ze zou er blij om zijn misschien, dat ze er voor me kon zijn, maar ik zou het geweldig ergerlijk en gênant vinden. Natuurlijk gaf ik een andere reden voor de ont-uitnodiging. Leidingen. Ik geloof dat het een gesprongen leiding was. Ik had het moeten opschrijven, zodat ik het niet nog eens gebruik. Ik maakte het huis schoon, wat hoognodig was, want dat … lees meer →

Inhoud

mei 6, 2021

De redactie

De kunst van het theater (1910)

mei 5, 2021

Edward Gordon Craig

de tweede dialoog. een toneelbezoeker en een toneelmeester spreken.

(…)

de bezoeker Enkele jaren geleden schetste je me een visionair beeld van wat het toneel zou kunnen worden. Tussen dat onbereikbare aan de ene kant en het hedendaagse theater aan de andere kant voel ik me de ezel van Buridan: Ik kan van geen van beide genieten, dus vermijd ik ze allebei.

de toneelmeester Ga mee naar het buitenland. Ik kan je een theater in Noord Rusland laten zien, dat je zal betoveren.

de bezoeker Waarom denk je dat?

de toneelmeester Omdat dit het best georganiseerde en functionerende theater in Europa is. Het is een goed voorbeeld van wat systematische hervorming in een theater kan bewerkstelligen. Stukken, spelers, toneelmeesters, decors, voetlichten, schijnwerpers, toneelkijkers, realisme; alles is er precies hetzelfde als in elk ander theater – met dit verschil: het is beter dan in alle andere theaters, op elk gebied.

de … lees meer →

De Voetnoten

mei 4, 2021

Nike van Helden

Er is iets raars aan de hand met ‘Waarom hebben we het altijd over de liefde?’ van de Cubaanse dichteres en dramaturge Nara Mansur. Het is een poëtisch en associatief verhaal met een geheel eigen logica. Dat is op zichzelf nog niet zo gek, zeker niet binnen de Cubaanse literatuur. Wel vreemd is de interruptie van dit poëtische geheel door twee academisch aandoende citaten met voetnoten, die beide verwijzen naar een postume tekst van de Argentijnse psychoanalyticus Fernando Ulloa. Hoewel de referentie niet nodig is om het verhaal te kunnen volgen, kan die wel meer gelaagdheid aan de tekst toevoegen. Mansur maakt in haar verhaal namelijk dankbaar gebruik van de ideeën en woorden die de revue passeren in de tekst van Ulloa. Omdat het werk van de psychoanalyticus niet vertaald is in het Nederlands, zou het kunnen dat u geen toegang heeft tot deze tekst en dus ook niet tot … lees meer →

Gek verhaal. Ouderwets ook.

april 28, 2021

Fiep van Bodegom

Twee sprekers zitten naast elkaar op een bankje in het bos in identieke houding: benen uit elkaar, rug gebogen over telefoon in hand.

A: ‘Op een dag liep ik door het bos …’ B: Waar heb je het over? Je bent opgegroeid in de stad. A: Het is een verhaal, het is waar en het is niet waar, je kunt ernaar luisteren en van leren, of niet. B: Oké, ga maar door. A: Op een dag liep ik door het bos en kwam ik een marskramer tegen. B: Wat is een marskramer? A: Iemand die linten verkoopt, uit een mand op zijn rug, en van dorp naar dorp trekt. B: Maakt hij de vrouwen in het dorp zwanger? A: Soms. Soms heeft hij een vrouw bij zich. Soms is zijn echtgenote ook een hoertje, of een vroedvrouw, of een waarzegster. Of alle drie. B: Ah, ze is alle archetypes ineen. … lees meer →

Edward Gordon Craigs ‘On the Art of the Theatre’ (1911)

april 21, 2021

Czeslaw de Wijs

Een paar jaar geleden verscheen er in Amsterdam, naast de toiletten van café De Richel, een avondboekhandel gespecialiseerd in toneel: Sternheim, vernoemd naar de veel te jong overleden programmeur van Frascati Theater, Joost Sternheim. De oprichters van de boekhandel gebruikten de winst uit de boekverkoop om een uitgeverij op te zetten die zich toelegt op het heruitgeven van secundaire werken over toneel. Als eerbetoon aan de vorig jaar overleden toneelcriticus Loek Zonneveld was Sternheims eerste heruitgave diens bewerking van Brechts Klein Organon. Eerder had de redactie Zonneveld gevraagd welke teksten over toneel volgens hem heruitgegeven moesten worden. Zonder aarzelen antwoordde hij: De kunst van het theater van Gordon Craig.

Edward Gordon Craig (1872-1966) is de zoon van de wereldberoemde toneelspeelster Ellen Terry. Wanneer hij negentien is, speelt hij Hamlet, maar hij moet het in de ogen van zijn moeder afleggen tegen zijn mentor en grote inspiratiebron, Henry Irving: ‘I have … lees meer →

Compositie voor de linkerhand

april 20, 2021

Tara Bergin

Gisteravond trof ik een trofeejager die mijn slanke vingers bewonderde – hij hield mijn linkerhand naar het licht en sprak zijn lof over de mooie, witte huid op mijn palm en liet mij mijn vingers spreiden als het gewei van een hertenbok – hij pakte mijn pols en ik drong niet aan op een telefoonnummer – ik gaf hem het mijne, al wist ik wel waaruit zijn spel bestond. Ik speelde het en wist al die tijd Dat hij een trofee wilde binnenhalen of een prijs. Hij was een trofeejager – geloof me maar, hij had wapens in een glazen vitrine zoals die waarin mijn oma haar champagneglazen bewaarde (van zulke rijke families heb ik deel uitgemaakt) en hij maakte ze herhaaldelijk schoon met een lange, dunne pijp en een zachte, vettige lap – hij was een professionele jager, snap je, de beste van het land, en ik was nergens … lees meer →

Stellingen over het minidrama

april 14, 2021

Karlheinz Braun

1

Minidrama’s zijn heel korte stukken, scenische reducties, toneelmatige afkortingen

en bagatellen, ze zijn dramatische minimal art.

 

2

Een minidrama is meer idee dan realisering, is meer situatie dan analyse, het is

vaak de kortste weg naar de scenische pointe die opheldering brengt.

 

3

Het minidrama vermag door zijn beknoptheid niet wat het grote drama sinds de

klassieke oudheid als zijn roeping beschouwt, namelijk de problemen van de

mensheid op te lossen – zonder dat de belangstelling ontbreekt om er licht op te

laten schijnen.

 

4

Het minidrama hoeft de grote problemen niet op te lossen. Het lijkt daarom bevrijd

van de druk van het dramatische, van de dwang betekenisvol te zijn, vrij van de

claim dat het theater een morele instelling is.

 

5

Het minidrama is de op de spits gedreven vorm van de eenakter. De ontwikkeling

erheen verloopt in een rechte lijn. Als je, … lees meer →

Enz.

april 13, 2021

Johan Harstad

Klimaatstress

april 6, 2021

Astrid Lampe

A   Sorry, of had ik me al voorgesteld? Het algoritme heeft me aangewezen. Ik ben

de nieuwe voorzitter van de lotgenotenvergadering. Hebt u die haai gezien?

Wat een binnenkomer, zou-ie echt zijn?

B   Boeie!

A   De haai als visitekaartje. Ik geef om dieren maar ik ben opgehouden ze te tellen.

Leeuw, panter, panda: ze nemen bezit van ons. De katachtigen domineren

het straatbeeld. O sorry, de ademhaling, ik zit weer hoog.

A   Je zou hier toch eerder een kroonluchter verwachten. Een opgezette haai.

Mwoi. Multifunctionaliteit zou dit gebouw moeten uitstralen. Sereniteit. Een

oase in de stadsjungle.

A   Vroeger was het goedkoop, zo’n panterprint. Heel de Vogeltjesbuurt sprong

rond in zo’n legging. Nu draagt iedereen wel iets van een panter of skinny

jeans. Plebs, snob. Alles doet whraaah. Alles lijkt op elkaar. Meisje meisje, zou

mijn moeder zeggen, moet dat nou …?

B   … ik kom hier voor mijn rust. Moet … lees meer →

mijn droom

november 28, 2020

Johanna Schouten-Elsenhout

Over Johanna Schouten-Elsenhout

november 28, 2020

Antoine de Kom

Wie was Johanna Schouten-Elsenhout? Ik heb haar niet gekend en nooit ontmoet. Ik ken haar alleen van horen zeggen en vooral door haar gedichten. De poëzie begon voor mij met Suriname en de Surinaamse dichtkunst. Johanna dichtte in het Sranan dat ik leerde ontdekken als een origineel amalgaam van andere talen, doorgegeven van generatie op generatie en wortelend in de tijd van slavernij.

De tot slaafgemaakten mochten die taal niet bezigen want hun ‘menigte’ was een bedreiging voor de minderheid die de blanke planters vormden. Als tienjarige kwam ik voor het eerst in het land dat bekend stond als een van de meest wrede plantages. De generaties nadien dragen nog steeds de striemen en brandmerken met zich mee. In de Surinaamse poëzie zijn de sleepsporen terug te vinden uit die verminkende tijd.

Poëzie is niet vrijblijvend. Ze is een gevaar voor wie zich daarmee inlaat. Johanna ging dat niet uit … lees meer →

Inhoud

november 24, 2020

De redactie

Drempelwerk

november 18, 2020

Matthijs Ponte

De poëzie van Vladimir Lucien (1988) is gegrond in zijn geboorte-eiland, het Engels- en Kweyol-talige St. Lucia, dat zo uitgebreid geportretteerd en bezongen is door Luciens beroemde eilandgenoot, de Nobelprijswinnaar Derek Walcott (1930-2017). Uit die grond is Luciens taal opgetrokken, gekneed door de lokale religieuze gebruiken, en door de mangel gehaald van zowel een gewelddadige geschiedenis van onderdrukking en opstand, als van de actuele sociale complexiteit van het eiland. Zijn taal golft soms chaotisch, soms schijnbaar volmaakt kalm en ontspannen – als de zee, die even beloftevolle als dreigende massa die onophoudelijk tegen het eiland klotst. Luciens poëzie is de verklanking van die grond, van het schuim op die golven en van alle schoonheid en geweld die erin rondkolken en wortel schieten. Sounding Ground (2014) heet dan ook zijn veelgeprezen en bekroonde debuut; vooralsnog is het zijn enige bundel.

De gedichten die Lucien aan Terras beschikbaar stelde, en die hier … lees meer →

Losgewrikt, in niemands holte

november 1, 2020

Bart Vonck

Ik overdrijf niet als ik beweer dat José-Miguel Ullán op eenzame hoogte staat in het Spaanse poëzielandschap van de twintigste eeuw, onder meer omdat hij zich als dichter manifesteerde als een schepper van tegenstellingen. Schrijven legt iets vast maar de lezing van het gedicht moet open zijn, in de holte van niemand (waar de dichter Ullán zich ophield) voelt de lezer de krachtige aanwezigheid van iemand. Ullán verliet zich nooit op zekerheden, zijn werk is een fascinerende opeenvolging van breuken en gebrek aan continuïteit. In de vormen van de dichter wordt niets voorgesteld, de lezer dwaalt door een tactiele en lichamelijke schemerzone, een synthese van taalvormen en registers, die opgespannen zijn in een veeleisende vrije vorm. En Ullán stelt in alle gedichten de vraag: wat kan de poëzie vandaag nog zijn? Hij hanteert de ironie als wapen en als tactiek in het gevecht tegen alle gevestigde, clichématige taalvormen die onze … lees meer →

Het gras

oktober 23, 2020

Jeffrey Yang

Bij ‘The Grass’ en andere gedichten van Jeffrey Yang

oktober 23, 2020

Sarah Posman

In een van haar essays legt Gertrude Stein quasi-anekdotisch uit dat ze pas begreep wat poëzie was toen ‘a very much older brother’ van haar naar wat gras keek. Door zijn ogen zag ze niet gewoon een lapje gras, maar een wereld op zich ‘filled with birds and bees and butterflies.’ Het geheim van die broer? Kijken met liefde. ‘[B]eing in love made him make poetry, and poetry made him feel the things and their names, and […] nouns are poetry.’1 De verliefde geliefde broer is Walt Whitman, die met Leaves of Grass de (Amerikaanse) wereld nieuw wilde maken door er zich in neer te vlijen. 

Het is onmogelijk om bij Jeffrey Yangs ‘The Grass’ niet aan Whitman en zijn uitlopers te denken. In ‘The Grass’ nochtans geen ik-figuur die zichzelf bezingt, geen lichaam onder hoogspanning, geen nationalisme. Wel veel gras. Als Whitman het over gras heeft dan eist hij een harmonie op tussen natuur en maatschappij:  

The prairie-grass dividing, its special odor breathing, 

I demand of it the spiritual corresponding, 

Demand the most copious and close companionship of men2 

Yang, echter, vraagt dat de prairie de prairie mag zijn. De namen waarmee … lees meer →

Signalementen oktober 2020

oktober 11, 2020

De redactie

Op de blog van Terras verschijnen maandelijks signalementen van boeken uit binnen- en buitenland die volgens de redactie onderbelicht zijn gebleven of meer aandacht verdienen.

 

Hans Joachim Schädlich – Felix & Felka

Het is even geleden dat er voor het laatst iets van Hans Joachim Schädlich naar het Nederlands werd vertaald. Voor het laatst verscheen in 1991 de verhalenbundel Oostwest-Berlijn bij Meulenhoff. Aan die droogte is met Felix & Felka, de vierde vertaling van zijn werk naar het Nederlands, een einde gekomen. Schädlich, wiens werk eind jaren ’70 niet door de DDR-censuur heen kwam waarop hij naar West-Duitsland uitweek, stelt in deze roman het kunstenaarskoppel Felix Nussbaum en Felka Platek centraal. Beide zijn in 1933 werkzaam in Rome, in de Villa Massimo, als Felix door een collega wordt beschuldigd van diefstal van een idee voor een schilderij en fysiek wordt aangevallen – uit alles blijkt dat het hier … lees meer →

Roman

september 25, 2020

Bård Torgersen

Geografie van de verbeelding

september 13, 2020

Jeske van der Velden

Halverwege de jaren vijftig introduceerde Guy Debord de term ‘psychogeografie’: het onderzoek naar de effecten van onze omgeving op onze geest, onze emoties. In situationistische stadswandelingen die dérives werden genoemd, werden deelnemers door allerlei procedés aan het dwalen gebracht in de hoop dat ze hun stad of wijk met andere ogen zouden bekijken; wandelaars door Parijs kregen een kaart van Londen, anderen volgden willekeurige richtingaanwijzingen of geursporen. Dankzij dit soort spelregels heeft een dérive eigenlijk maar weinig weg van wat we werkelijk dwalen of flaneren zouden noemen. Hoe speels ook, een dérive is altijd vooropgezet en compliceert daarmee toevallige ontdekkingen en oorspronkelijke observaties. De gedichten van Emily Hasler kan je psychogeografische verkenningen noemen. In Haslers debuutbundel The Built Environment staan niet alleen plaatsen centraal, er wordt ook gedwaald door de geschiedenis, de taal, de kunst; alle grillige omringende bouwsels die onze verbeelding inkapselen. In ‘Nieuwe Battersea Bridgenocturnes’ bijvoorbeeld wordt een … lees meer →

Signalementen juni 2020

juli 5, 2020

De redactie

Sinds begin van het jaar verschijnen er op de blog van Terras maandelijks signalementen van boeken uit binnen- en buitenland die volgens de redactie onderbelicht zijn gebleven of meer aandacht verdienen.

 

Peter Gizzi – Archeophonica

Integraal vertaalde poëziebundels zijn een schaars goed: van de meeste dichters die in Nederlandse vertaling beschikbaar zijn, wordt een keuze gepresenteerd. Dat heeft natuurlijk voordelen, want veel dichters valt pas vertaling ten deel als ze een aantal bundels op hun naam hebben staan en dan biedt selectie de kans om verschillende stadia van een dichterschap te tonen. Maar daarmee blijft de dichter als bundelbouwer buiten beeld. De Amerikaanse dichter Peter Gizzi (1959) mag dus van geluk spreken dat er nu een hele bundel van hem is vertaald, nadat de Nederlandse lezer al kennis kon maken met zijn werk dankzij Mischa Andriessen (Terras #4 ‘Berlijn’) en Samuel Vriezen (Poetry International). Voor de vertaling van Archeophonics (2016) … lees meer →

Zonder gastheer

juni 30, 2020

Maria Vlaar

Gastheer, gastvrouw, dat maakt me niet uit. Anders dan de mens heb ik geen voorkeur en geen moreel besef. In mijn ogen bestaan goed en kwaad niet, alleen cellen. Haha, je hebt geen ogen – ik hoor u schamper lachen. Maar het laat mij koud of u lacht of bang bent. Als ik leef en mij voldoende vermeerder, als mijn gastheer mij voedt en niet vernietigt, dan zal híj uiteindelijk sterven en ík leven. Het is niet zo dat ik u niet wil leren kennen uit angst alsnog in gewetensnood te komen, maakt u zich daarover geen illusies. Nee, ik heb simpelweg geen interesse. Het vinden van een bodem om mijzelf te vermenigvuldigen is het enige dat mij drijft. Zonder gastheer leef ik niet lang.

 

Als Thomas het gesprek met zijn buurvrouw afrondt en de telefoon neerlegt op het tafeltje naast zijn luie stoel, tussen de koffiekringen … lees meer →

heilig

juni 25, 2020

Trefossa

Terminal

juni 12, 2020

Vladimir Lucien

Signalementen mei 2020

juni 7, 2020

De redactie

Sinds begin van het jaar verschijnen er op de blog van Terras maandelijks signalementen van boeken uit binnen- en buitenland die volgens de redactie onderbelicht zijn gebleven of meer aandacht verdienen.

Roland Schimmelpfennig – Voor/Na

De 51 korte scènes in Voor/Na van theaterauteur en -regisseur Roland Schimmelpfennig (1967) spelen zich af in de kamers van een hotel. De levens van de bijna veertig personages nemen tijdens hun verblijf een wending, groot of klein. Het stuk is slechts een fragment, we zien slechts een klein segment van levens die continu wendingen nemen.

In wat regieaanwijzingen lijken te zijn, lezen we de biografieën van een aantal van de personages. Soms worden jaren uit een leven beschreven, soms wordt er iets over het karakter of het uiterlijk van een personage verduidelijkt:

Zij komt de badkamer uit en gaat naast de man op het bed liggen en begint in een boek of een … lees meer →

Frédéric Forte: waardeloze poëzie

mei 24, 2020

Kim Andringa

‘Er is een lyriek die wij afschaffen’, verklaarden de Vijftigers alweer een tijdje geleden. Afgelopen zomer nam de Franse dichter Frédéric Forte (Toulouse, 1973) zich hetzelfde voor. Van 21 juni tot en met 22 september schreef hij een reeks van 94 gedichten – elke dag één – waarmee hij zich ten doel stelde een paar schoppen te geven tegen de heilige huisjes van de poëzie. 

Frédéric Forte is vooral bekend als lid van de Oulipo, de Franse dichtersgroep waar ook Raymond Queneau en Georges Perec toe behoorden, en die zich erop toelegt allerlei vormen van constrained writing te ontwikkelen en toe te passen, gebaseerd op uiteenlopende, soms uiterst complexe formele of mathematische regels. De door Rudy Kousbroek vertaalde Stijloefeningen van Raymond Queneau, waarin hij met veel humor hetzelfde onbeduidende voorval op 99 verschillende manieren vertelt, zijn ongetwijfeld het bekendste voorbeeld van Oulipoliteratuur in Nederland. Forte bedacht als Oulipiaan onder meer de rhumb (een versvorm waarbij het gedicht de vorm van een windroos … lees meer →

Het vertalen van ‘De ongerustheid’

mei 17, 2020

Mike Sens

Het is alweer lang geleden dat ik bij Valère Novarina aanbelde. Ik zou met de Franse acteur André Marcon op tournee gaan met De Ongerustheid, een monoloog uit Novarina’s tekst Toespraak tot de dieren. Mijn taak was om de vertalingen voor te bereiden en de boventiteling te verzorgen voor een tournee in Polen, Oekraïne, Tsjechië, en bijna heel Zuid-Amerika. Niet in het Nederlands dus, mijn moedertaal. In het geval van Novarina is de notie van moedertaal wel een apart gegeven, want Novarina bezigt een soort oertaal, waarvan de alchemie vooruitloopt op alle bestaande taalgrenzen. Het gaat hier om de wieg van klank en ritme waaruit de betekenis ontstaat, een warm gevoel van ontdekking en herkenning dat je bij woorden kreeg voordat je naar school gestuurd werd. 

Zo vervult Novarina de traditionele functie van de poëet, die Werner Schwab ooit beschreef als de taal ontdoen van de opgelegde dogma’s door onderwijs, politiek en reclame; … lees meer →

Signalementen april 2020

mei 7, 2020

De redactie

Sinds begin van het jaar verschijnen er op de blog van Terras maandelijks signalementen van boeken uit binnen- en buitenland die volgens de redactie onderbelicht zijn gebleven of meer aandacht verdienen.

 

Wytske Versteeg – Verdwijnpunt

Hoe te schrijven over een traumatische ervaring, zonder daarbij te vervallen in een terminologie die vreemd is aan de eigen ervaring? En hoe daarbij rekenschap te geven van de werking van het geheugen? Dat zijn vragen die Wytske Versteeg adresseert in Verdwijnpunt. ‘Wat ik me van vroeger herinnerde  – in beelden zonder woorden en in situaties met details, maar meestal zonder context – valt in een samenvatting simpel te zeggen: ik ben tussen ongeveer mijn vierde en mijn elfde jaar misbruikt door mijn opa,’ schrijft ze in het boek. Jaren later, als eerstejaarsstudent, wordt ze in korte tijd twee keer aangerand in de trein, en dat roept de herinneringen aan het eerdere misbruik op. … lees meer →

Muck

mei 3, 2020

Mick Imlah

Wie te snel leest, komt elders aan

mei 3, 2020

Mischa Andriessen

De Schotse dichter en redacteur Mick Imlah (1956-2009) publiceerde weinig en stierf te jong. Desondanks wordt hij gerekend tot de belangrijkste stemmen in de Schotse poëzie. Liefst twintig jaar liet Imlah verstrijken tussen zijn enthousiast onthaalde dichtdebuut en zijn tweede bundel The Lost Leader die, zoals de zieke Imlah toen al wist, ook zijn laatste zou zijn.  

Die wetenschap kleurt ontegenzeggelijk de lezing van The Lost Leader. In de eerste plaats omdat die bundel zo vol humor zit. The Lost Leader is een alternatieve geschiedenis van Schotland en bulkt van de parodie. Het is verrassend dat iemand wiens einde nadert voor die vorm kiest. Anderzijds zou je kunnen zeggen dat deze keuze juist helemaal past. In zekere zin plaatst Imlah zich binnen de Schotse geschiedenis en de literaire traditie, uitgerekend door er spitsvondig en geestig commentaar op te leveren.  

En wat te denken van het dolen en het vruchteloos op zoek zijn, zoals beschreven in … lees meer →

Spaanse sporen in de sub-Sahara. Over Ángela Nzambi

april 12, 2020

Lisa Thunnissen

Ángela Nzambi en ik hebben elkaar nooit ontmoet, behalve als je ontmoetingen op virtueel briefpapier meetelt. Sterker nog: tot voor kort wist ik niet eens dat er in Afrika ook Spaans werd gesproken – ik zal het maar eerlijk bekennen. Misschien heb ik een excuus: tijdens mijn studie en daarna heb ik me vooral verdiept in Latijns-Amerikaanse literatuur. Maar ergens ten zuiden van de Sahara bleek nog een land te liggen waarop de Spanjaarden hun stempel hadden gedrukt. 

Equatoriaal Guinea heeft drie officiële talen: Spaans, wat er het meest gesproken wordt, Frans en Portugees. Dat heeft alles te maken met de koloniale geschiedenis. De Portugezen waren de eersten die er voet aan wal zetten, in 1472. Zij zouden blijven tot 1777, daarna grepen de Spanjaarden de macht. Na de onafhankelijkheid van Equatoriaal Guinea in 1968 volgde er een aantal autoritaire, al dan niet gewelddadige heersers. De huidige president, Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, voert die titel al sinds 1979. Veel inwoners ontvluchtten hun land, vooral in de jaren zeventig, vanwege de gewelddadige dictatuur in die tijd.  

Daaronder waren uiteraard schrijvers: behoorlijk wat Equatoriaal Guinese literatuur is geschreven in Spanje of in een ander buitenland. De literatuurgeschiedenis … lees meer →

Elke regel telt

april 9, 2020

Audrey Heijns

Zou de Chinese dichter Wang Pu beïnvloed zijn door het werk van Guo Moruo, die onderwerp van Wangs wetenschappelijk onderzoek was? De beschrijving van Guos gedichten als gekenmerkt door ‘de klank van woeste golven en het geluid van donderslagen’ lijkt niet ontoepasselijk voor de gedichten van Wang Pu, waar de haast ongrijpbare beelden van doden, nachtmerries, pijn, bloedkrater, het kerkhof, en zweet elkaar opvolgen. In een interview legt Wang Pu uit dat hij geniet van de spanningen die poëzie kan bieden, elke regel telt. Voorts streeft hij naar de vernieuwing van hedendaagse poëzie door de integratie van fysieke ervaring, persoonlijk bewustzijn en historische verbeeldingskracht.

Toch zijn niet alle gedichten zwaar, ze zijn soms zelfs een beetje speels. Het gedicht ‘Hij is aan het schrijven’ lijkt een glimpje hoop te geven. Er zijn mooie bomen, er is een blij gevoel, en hij drinkt erop. Met de drank is hij in staat … lees meer →

Signalementen maart 2020

april 5, 2020

De redactie

Vanaf 2020 zullen op de blog van Terras maandelijks signalementen verschijnen van boeken uit binnen- en buitenland die volgens de redactie onderbelicht zijn gebleven of meer aandacht verdienen.

 

Ellis Meeusen – Faren

In de proloog van Faren vertelt het personage Younes het Oudtestamentische verhaal de vrouw van Lot, die in een zoutpilaar veranderde toen ze omkeek bij de vlucht ui Sodom. Gij zult niet achterom kijken is de moraal, maar doorgaan, vooruit. Ellis Meeusen schreef Faren als masterproef voor haar opleiding aan LUCA Drama. Het is een stuk voor stemmen, een vertellende monoloog van de jonge vrouw Lucie, die zo nu en dan wordt onderbroken door korte opmerkingen van haar vriend, haar broer en haar moeder. In een haastige roadtrip naar de Mont Ventoux, worden toekomst en verleden met elkaar verbonden. De tocht lijkt uit te lopen op een hopeloze exercitie, Lucie blijkt vast te zitten tussen leven en dood … lees meer →

Huizen

maart 29, 2020

Marie-Hélène Lafon

De tekstvastheid van Kathrin Röggla

maart 21, 2020

Fyke Goorden

Wij leven in theatertijden waarin niks en niemand naar literatuur mag ruiken. Ik blijf echter maar naar literatuur ruiken.’ Even kernachtig als polemisch positioneert Kathrin Röggla zich daarmee in het Duitse theaterlandschap, waarin de toneeltekst enerzijds opzij wordt geschoven voor direct uit de werkelijkheid afkomstig materiaal en anderzijds lijdt onder de intussen wat sleets geworden postdramatische reflex om beeld spannender te vinden dan tekst. ‘Ik heb de pech theaterauteur te zijn – nee, geen regisseur, I promise! Mij interesseert de tekst, de tekst, de tekst! De taal, de syntax, de woorden, hun melodieën, hun techno, techniek, hun ruimtelijke kracht, hun tegenspraak en wrijving.’ In Die falsche Frage, een bundeling van lezingen die Röggla in 2014 hield aan de universiteit van Saarland, verkent ze de ruimte die er in de hedendaagse theaterpraktijk nog is voor een auteur zoals zij. Ze citeert met graagte Heiner Müllers uitgangspunt dat alleen een onuitvoerbare tekst … lees meer →